Gespaard Landschap

De Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg (ARM) brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan de Amsterdamse wethouder voor monumentenzorg. De nadruk ligt op de advisering over bouwkundige monumenten. In toenemende mate wordt de Raad geconfronteerd met vragen betreffende de relatie tussen individuele monumenten en de zorg voor de bebouwde omgeving en het landschap. Gevolgen van het beschermde stadsgezicht zijn in dit verband natuurlijk de meest in het oog springend. In deze uitgave wordt echter de aandacht gevestigd op de monumentale, cultuurhistorische waarden van het pre-industriële landschap in en om Amsterdam. Gespaard Landschap is het derde deel in een reeks. Het eerste deeltje, De Vijfde Gevel (1994) is gewijd aan de ontsiering van het daklandschap door de wildgroei aan liftdozen, kunststofpijpen en antennes. Het tweede deel, Het Tweede Bedrijf, stelt de vraag of er een toekomst is voor het Amsterdamse industrieel erfgoed. De concrete aanleiding om in dit boekje het landschap uit te lichten, vormen een aantal adviesaanvragen over de monumentale waarden van landschappelijke elementen. Daarnaast heeft de publicatie van de Nota Belvedère (1999) over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting inspiratie verschaft. De monumentale waarden van landschappelijke elementen verkeren tot op heden in de schemerzone van de reguliere, wettelijke monumentenzorg. Denk maar aan dijken, kerkhoven, verkavelingspatronen en waterwegen. De cultuurhistorische waarde van deze plekken schuilt meestal in het eertijds gevormde stedenbouwkundige ensemble en niet zozeer in het in het oog vallende bouwkundige detail. De plekken waar het in dit boek om draait, worden vrijwel zonder uitzondering in hun voortbestaan bedreigd door de groeiverwachting van boomtown Amsterdam.