PLEM 1909-1959

Plem 1909-1959 door Martin Parr & Gerry Badger in The Photobook: A History, deel III. Net als het Japanse fotoboek kenmerkt het Nederlandse fotoboek zich door vormgeving als belangrijk onderdeel van het geheel. Een van de best ontworpen voorbeelden uit deze periode werd gemaakt voor het energiebedrijf PLEM (Provinciale Limburgsche Electriciteitsmaatschappij), het elektriciteitsbedrijf in het zuiden van Nederland. De belangrijkste ontwerper van het boek, Dick Elffers, is de drijvende kracht achter de uitstraling van het boek, hoewel de fotografen onder meer bekende namen uit de Nederlandse fotografie omvatten, zoals Cas Oorthuys en Koen Lenarts. Met zijn overvloed aan vormgevingsreferenties kan het boek zelfs worden beschouwd als een prototype van het postmoderne fotoboek, al was grafisch ontwerp, net als mode, altijd een kwestie van visuele toe-eigening. De ontlening begint met de omslag, waar de letters 'PLEM' precies op dezelfde manier zijn gerangschikt als de letters 'CPDE' op de omslag van Man Ray’s ‘Électricité’ (1931; zie pagina’s 182-183). Een ander belangrijk vormgevingskenmerk is een rasterpatroon dat verwijst naar de De Stijl-beweging uit de jaren dertig, waartoe onder meer Piet Mondriaan en Gerrit Rietveld behoorden. De Stijl stond bekend om zijn strikte geometrie en het gebruik van primaire kleuren, en dit keert door het hele PLEM-boek terug. Het meest opvallende is het hoogtepunt: een panorama over twee pagina’s van een elektriciteitscentrale bij nacht, waarin de ruimte wordt gefragmenteerd en uitgerekt door rode en gele vormen die over elkaar heen liggen.