Hollandse velden
Hans van der Meer
€ 95,00
Amsterdam: De Verbeelding, 1998. Eerste druk. Gebonden met stofomslag. Meer, Hans van der / Mulder, Jan. Hollandse velden (tekst: site Hans van der Meer)In 1995 vroeg een journalist van de Volkskrant me om foto's te maken bij een artikel over amateurvoetbal. Na een paar wedstrijden bezocht te hebben wist ik dat ik dit onderwerp wilde voortzetten, omdat het me de ruimte bood om verschillende ideeën te ontwikkelen. Ik begon aanvankelijk aan de top van het amateurvoetbal, maar al snel belandde ik bij de lagere klassen. Ik zocht speelvelden waarvan de achtergrond deel uitmaakte van het verhaal. Op die velden aan de rand van dorpen zocht ik het spel in zijn oorspronkelijke vorm, zoals het 150 jaar eerder was begonnen op de Koekamp in Haarlem: een veld, twee doelen, 22 spelers en niet veel meer dan een paard dat vanuit een naastgelegen weiland toekijkt. In Hollandse velden ontdekte en verkende ik de mogelijkheden van schilderachtige locaties en experimenteerde ik met verschillende gezichtspunten. Soms was het standpunt verhoogd, zoals in de latere, meer conceptuele serie European Fields. Maar even vaak stond ik gewoon op de grond.In 1988 ontdekte ik de ruimte in voetbalfoto's in het archief van Spaarnestad. Voor het eerst zag ik overzichtsfoto's die vanaf de tribune waren genomen. Dat was een openbaring voor me. In een sport waarin ruimte en de posities van de spelers op het veld zo essentieel zijn, is het onbegrijpelijk dat sportfoto's in kranten daar niets van laten zien. Al jarenlang worden de sportpagina's gedomineerd door close-ups...
Hollandse velden (tekst: site Hans van der Meer)
In 1995 vroeg een journalist van de Volkskrant me om foto's te maken bij een artikel over amateurvoetbal. Na een paar wedstrijden bezocht te hebben wist ik dat ik dit onderwerp wilde voortzetten, omdat het me de ruimte bood om verschillende ideeën te ontwikkelen. Ik begon aanvankelijk aan de top van het amateurvoetbal, maar al snel belandde ik bij de lagere klassen. Ik zocht speelvelden waarvan de achtergrond deel uitmaakte van het verhaal. Op die velden aan de rand van dorpen zocht ik het spel in zijn oorspronkelijke vorm, zoals het 150 jaar eerder was begonnen op de Koekamp in Haarlem: een veld, twee doelen, 22 spelers en niet veel meer dan een paard dat vanuit een naastgelegen weiland toekijkt. In Hollandse velden ontdekte en verkende ik de mogelijkheden van schilderachtige locaties en experimenteerde ik met verschillende gezichtspunten. Soms was het standpunt verhoogd, zoals in de latere, meer conceptuele serie European Fields. Maar even vaak stond ik gewoon op de grond.
In 1988 ontdekte ik de ruimte in voetbalfoto's in het archief van Spaarnestad. Voor het eerst zag ik overzichtsfoto's die vanaf de tribune waren genomen. Dat was een openbaring voor me. In een sport waarin ruimte en de posities van de spelers op het veld zo essentieel zijn, is het onbegrijpelijk dat sportfoto's in kranten daar niets van laten zien. Al jarenlang worden de sportpagina's gedomineerd door close-ups: twee spelers tegen een vage achtergrond. Je hebt geen idee waar ze zich op het veld bevinden. In de archieven zag je rond het einde van de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig ingrijpende veranderingen plaatsvinden. Telelenzen werden beter en wedstrijden werden op televisie uitgezonden. In de periode daarvoor zaten fotografen niet alleen achter het doel, maar ook op de tribune. Kranten en sportbladen publiceerden deze overzichtsfoto's met een stippellijn die het pad aangaf dat de bal had afgelegd naar het doel. Zo kregen lezers in de tijd vóór de televisie een idee van hoe het doelpunt tot stand was gekomen.
Op prachtige en toevallige wijze werd op de achtergrond van deze foto's een portret van een tijdperk vastgelegd. Mannen met vilthoeden en regenjassen op de tribune, de vlaggen op het dak en de huizen erachter. Samen met oud-voetballer en commentator Jan Mulder maakte ik een selectie van deze beelden uit het archief van Spaarnestad voor het boek Interland, Het Nederlands elftal 1911-1955 (Focus, 1988). De foto's die een wereld buiten het stadion lieten zien, sprak ik bijzonder aan.
De toevallige blik op een straat op de achtergrond, met passerende auto's of voetgangers die zich niet bewust zijn van wat zich in het stadion afspeelt, intrigeerde me. Voor het eerst zag ik het verschijnsel van de parallelle werkelijkheid. Als een theater is een stadion een podium voor voorstellingen. Zoals Johan Huizinga zo treffend beschrijft in zijn Homo Ludens, laten we ons meevoeren naar een andere werkelijkheid. Een stadion biedt dezelfde ervaring als een bioscoop of theater. Als het voorbij is en we terugkeren naar onze auto op de parkeerplaats, keren we ook terug naar die andere werkelijkheid. Binnen de lijnen heeft onze verbeelding vrij spel, buiten de lijnen neemt de werkelijkheid het over.
Op een amateurveld buiten een dorp speelt de omgeving de rol van ontnuchterende werkelijkheid. De meeste amateurspelers beseffen op een gegeven moment dat hun talent ontoereikend is om hen naar afgeladen stadions te brengen. Maar dankzij de kracht van diezelfde verbeelding hoort de amateurspeler niet de wind door de populieren rond het veld ruisen, maar het gejuich dat van de tribunes opstijgt als hij scoort, ook al wordt hij door slechts een handjevol supporters bekeken. Eenmaal binnen de lijnen wordt hij naar een andere werkelijkheid getransporteerd en gaat hij volledig op in zijn spel.
Een voetbalfoto gebruiken als middel om de verbeelding aan te wakkeren door het mysterie te vergroten, maakte het onderwerp voetbal meteen aantrekkelijk voor me. Iedereen weet waar hij naar kijkt bij een beeld van een aanvaller die op de keeper afstormt, met verslagen verdedigers in zijn kielzog en een gespannen keeper voor zijn doel. Er is iets vreselijk misgegaan in de verdediging, maar je ziet niet wat. We weten ook nooit hoe de situatie afloopt. In een foto blijft de afloop voor altijd onbereikbaar.
Dit onderwerp gaf me ook de gelegenheid het Nederlandse landschap achter de voetbalvelden te laten zien. Naar mijn mening is juist de nuchtere manier waarop dingen in foto's worden vastgelegd wat hun realisme en geloofwaardigheid vergroot.
Mijn levendigste herinneringen aan de periode rond 1995 zijn het plezier en de opwinding van het ontdekken, van alles wat ik met het onderwerp voetbal kon doen.
Publicatiegegevens
| Auteur | Hans van der Meer |
|---|---|
| Uitgever | De Verbeelding |
| Plaats van uitgave | Amsterdam |
| Jaar | 1998 |
| Druk | First edition |
| Bindwijze | hardcover |
| ISBN | 9074159192 |
| Pagina's | 88 pp. |
| Taal | Nederlands |
| Dimensies | 29 x 21 |
Niet op voorraad bij Amstelbooks maar beschikbaar op AbeBooks
Affiliatelink: als deelnemer aan het AbeBooks-affiliateprogramma en het eBay Partner Network ontvangt Amstelbooks een commissie als u via deze link iets koopt, zonder extra kosten voor u.







