August Sander 150 jaar: overzicht in Keulen
August Sander werd in 1876 geboren, dus dit jaar zou hij 150 zijn geworden. Keulen, waar hij ruim dertig jaar woonde en werkte, viert dat met een groot overzicht in Die Photographische Sammlung/Stiftung Kultur der Sparkasse KölnBonn. De tentoonstelling is op 11 september 2026 geopend en loopt tot 24 januari 2027, meldt ProfiFoto.
De fotograaf
Sander (1876–1964) is wereldwijd bekend door Menschen des 20. Jahrhunderts, zijn grote portretproject waarin hij de samenleving van zijn tijd groep voor groep vastlegde. De tentoonstelling in Keulen wil juist laten zien dat zijn werk veel verder reikte. Ze volgt hoe hij van portretfotograaf met een eigen zaak uitgroeide tot een van de belangrijkste fotografische kroniekschrijvers van zijn tijd. Dat begint bij vroeg werk uit zijn jaren in Linz en bij opdrachten in het Westerwald.
Het Westerwald, waar hij vandaan kwam, heeft hem zijn hele leven beziggehouden. Hij ging er steeds opnieuw mensen en landschappen fotograferen, en later ook langs de Rijn, in het Siebengebirge en in de Eifel. In 1942/43 dwong de oorlog hem Keulen te verlaten. Hij verhuisde naar Kuchhausen, terug naar de streek waar hij vandaan kwam, en woonde daar tot zijn dood in 1964.
Zelden getoond werk
Sinds 1992 beheert de stichting het August Sander Archiv, de grootste verzameling van zijn foto's en documenten ter wereld. Bijna alles in de tentoonstelling komt daaruit. Naast bekende beelden hangt er werk dat zelden te zien is.
- Lichtbildwerkstatt August Sander, Köln-Lindenthal: foto's uit de jaren 1930 tot 1942/43 van het woonhuis en het atelier van de familie. Zo uitgebreid zijn ze nooit eerder getoond.
- Studien, der Mensch en Mensch und Maschine: series over lichaam, arbeid en de verhouding tussen mens en machine, waarin de menselijke hand telkens terugkomt.
- Sardinië, 1927: Sanders enige buitenlandse reis, samen met de schrijver Ludwig Mathar, voor een boek dat er nooit is gekomen. Hij kwam terug met meer dan 300 negatieven van een eiland waar toen nauwelijks toeristen kwamen.
- Keulen: historische architectuur, het Rijnlandse carnaval en zijn contacten met de Kölner Progressiven. Sander fotografeerde en reproduceerde werk van Franz Wilhelm Seiwert en Heinrich Hoerle en bezat er zelf ook een deel van.
De boeken
Voor verzamelaars is vooral het nieuwe boek van Schirmer/Mosel interessant. Wesen und Werden der Photographie brengt de Lichtbildwerkstatt-foto's samen met zes radiolezingen die Sander in 1931 schreef voor de Westdeutsche Rundfunk AG (WERAG) en die toen ook zijn uitgezonden. In de zaal zijn de teksten in een nieuwe opname te beluisteren. Daarin legt Sander zelf uit hoe hij over fotografie en haar rol in de samenleving dacht.
De bredere blik van de tentoonstelling is ook een goede reden om Menschen des 20. Jahrhunderts weer eens open te slaan, het project waarop zijn naam rust, en het te bekijken naast de landschappen, studies en opdrachten van voor en na.
Bezoek
Die Photographische Sammlung is te vinden aan Im Mediapark 7 in Keulen. Het museum is dagelijks open van 14.00 tot 19.00 uur, behalve op woensdag. Op de eerste donderdag van de maand is de toegang gratis en blijft het open tot 21.00 uur. De tentoonstelling wordt gesteund door de Kunststiftung NRW en hoort bij het programma voor het vijftigjarig bestaan van de Stiftung Kultur der Sparkasse KölnBonn.
Bronnen
- August Sander – Zum 150. Geburtstag, profifoto
Belangrijkste werk
- Menschen des 20. Jahrhunderts
- Wesen und Werden der Photographie

